Ἐπιείκεια ἢ αὐστηρότητα;

Ἐπιείκεια ἢ αὐστηρότητα; Εἶναι ἕνα δίλημμα αὐτό, ποὺ βασανίζει πολλοὺς γονεῖς ὅταν ἔχουν νὰ ἀντιμετωπίσουν τὰ λάθη τῶν παιδιῶν τους, μικρότερες ἢ μεγαλύτερες ἐκτροπές. Πῶς θὰ φερθοῦν; Νὰ κάνουν πὼς δὲν βλέπουν καὶ νὰ ἀμνηστεύσουν τὸ λάθος ἢ νὰ πατάξουν μὲ σκληρότητα τὴν ἐσφαλμένη συμπεριφορά;

Εἶναι γεγονὸς ὅτι πολλοὶ γονεῖς, εἴτε διότι δὲν προλαβαίνουν νὰ ἀσχοληθοῦν συστηματικὰ μὲ τὰ παιδιά τους εἴτε διότι ἔτσι τὸ θεωροῦν καλύτερο, τὰ ἀφήνουν νὰ φέρονται ὅπως θέλουν, χωρὶς νὰ παρεμβαίνουν δυναμικὰ καὶ νὰ τὰ καθοδηγοῦν ὑπεύθυνα. «Τὰ παιδιὰ θὰ καταλάβουν μόνα τους τὸ σωστό», λένε. «Αὐτὸ πρέπει νὰ εἶναι ἡ ἐλεύθερη ἐπιλογή τους. Θὰ διδαχθοῦν ἀπὸ τὰ λάθη τους. Δὲν πρέπει νὰ τὰ καταπιέζουμε μὲ δυναμικὲς παρεμβάσεις καὶ τιμωρίες».

Ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος ὅμως λέει ὅτι αὐτὸς ποὺ λυπᾶται νὰ τιμωρήσει τὸ παιδί του, τὸ ὁδηγεῖ στὴν ἀπώλεια. Ἀντίθετα, αὐτὸς ποὺ δὲν διστάζει νὰ τὸ τιμωρήσει, τὸ σώζει: «ὁ φειδόμενος τοῦ παιδίου αὐτοῦ, ἀπόλλυσιν αὐτό, ὁ δὲ μὴ φειδόμενος, διασῴζει». Καὶ ὑπενθυμίζει τὸν λόγο τῆς Ἁγίας Γραφῆς, ὅτι ἂν χτυπήσεις τὸ μικρὸ παιδί σου μὲ ράβδο γιὰ νὰ τὸ παιδαγωγήσεις, δὲν πρόκειται νὰ πεθάνει. Θὰ χτυπήσεις τὸ σῶμα του μὲ ράβδο, θὰ γλυτώσεις ὅμως τὴν ψυχή του ἀπὸ τὸν αἰώνιο θάνατο: «Σὺ μὲν πατάξεις αὐτὸν ράβδῳ, τὴν δὲ ψυχὴν αὐτοῦ ἐκ θανάτου ρύσῃ» (βλ. Παρ. κγ΄ [23] 13-14). Ὑπενθυμίζει ἐπίσης καὶ τὸν λόγο: ὁ «περιψύχων υἱὸν καταδεσμεύσει τραύματα αὐτοῦ» (Σοφ. Σειρ. λ΄ [30] 7). Δηλαδή, αὐτὸς ποὺ παραχαϊδεύει τὸν γιό του, θὰ περιδέσει ἀργότερα τὶς πληγὲς καὶ τὰ τραύματά του, ποὺ θὰ προκληθοῦν ἀπὸ τὶς παρεκτροπές του (βλ. Ἰωάννου Χρυσοστόμου, ΕΠΕ 11, 216 κ.ἑξ.).

Τὰ παιδιὰ χρειάζονται οὐσιαστικὴ βοήθεια καὶ στιβαρὴ παιδαγωγία, ποὺ κάποτε πρέπει νὰ γίνεται αὐστηρή, νὰ χρησιμοποιεῖ τὴν ἐπίπληξη, τὴν ἀπειλή, τὴν τιμωρία. Ἂν ἀμελοῦμε καὶ δὲν φροντίζουμε μὲ ὑπευθυνότητα τὰ παιδιά μας, οἱ ψυχές τους θὰ χορταριάσουν, θὰ βγάλουν ἀγκάθια, θὰ γίνουν σὰν τὰ ἀπεριποίητα χωράφια ποὺ δὲν δίνουν καρπό.

Ὁπωσδήποτε ὑπάρχουν περιπτώσεις ποὺ στὴν ἀντιμετώπιση μιᾶς ἐσφαλμένης ἐνέργειας τῶν παιδιῶν μπορεῖ νὰ ἀποδειχθεῖ ἀποτελεσματικότερη ἡ ἐπιείκεια. Τὸ νὰ ἐπιδιώκει κάποιος νὰ μὴν τοῦ ξεφεύγει τίποτε καὶ μὲ μεγάλη εὐκολία νὰ στιγματίζει κάθε ἐκτροπὴ καὶ νὰ τιμωρεῖ κάθε λάθος, δὲν εἶναι καλό. Μιὰ τέτοια νοοτροπία ποὺ βλέπει παντοῦ λάθη ἢ φοβᾶται διαρκῶς νὰ μὴ γίνει κάτι κακό, μπορεῖ νὰ δημιουργεῖ ἀτμόσφαιρα ἀσφυξίας, νὰ φοβίζει τὰ παιδιὰ καὶ νὰ τὰ ἀπογοητεύει, νὰ παραλύει τὴ διάθεσή τους νὰ ἀγωνισθοῦν γιὰ κάτι καλύτερο. Ἀντίθετα, μιὰ ἐπιεικὴς ἀντιμετώπιση μπορεῖ νὰ τὰ φιλοτιμήσει, νὰ τοὺς δώσει τὸ θάρρος νὰ παλεύουν γιὰ νὰ ξεπερνοῦν τὶς ἀδυναμίες τοῦ χαρακτήρα τους καὶ τὰ λάθη στὶς συμπεριφορές τους.

Ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος λέει ὅτι ὁ Μέγας Βασίλειος, καθὼς παρατηροῦσε ὡς ἄριστος παιδαγωγὸς ὅτι ἡ ἐπιείκεια ὁδηγεῖ στὴ χαλάρωση καὶ στὴν ἀδιαφορία, ἡ δὲ αὐστηρότητα σκληραίνει καὶ ἀποθρασύνει, βοηθοῦσε τὸ ἕνα μὲ τὸ ἄλλο. Τὴ σκληρότητα τὴν ἀνεμείγνυε μὲ τὴν ἐπιείκεια, καὶ τὴν ἐπιείκεια μὲ τὴ σταθερότητα. Καὶ οὔτε τὴν αὐστηρὴ ἐπιτίμηση τὴν ὁδηγοῦσε σὲ θράσος, οὔτε τὴν ἐπιείκεια σὲ χαλάρωση, ἀλλὰ ἀπέφευγε τὴν ὑπερβολὴ καὶ τῶν δύο, χρησιμοποιώντας τα «σὺν λόγῳ καὶ καιρῷ», τὸ καθένα μὲ σύνεση καὶ στὴν ὥρα του, κατὰ τὸν νόμο τοῦ Σολομῶντος ποὺ ὅριζε τὸν κατάλληλο καιρὸ γιὰ κάθε πράγμα (βλ. ΕΠΕ 6, 198, 240).

Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπιδιώκουμε ἕναν ἁρμονικὸ συνδυασμὸ τῶν δύο ἀντιμετωπίσεων. Καὶ ἄλλοτε νὰ χρησιμοποιοῦμε τὴν ἐπιείκεια, ἄλλοτε τὴν αὐστηρότητα. Πάντοτε ὅμως τὴν ἀγάπη.

Καταλαβαίνουν τὰ παιδιὰ ἂν φερόμαστε μὲ ἐπιείκεια καὶ ἀμνηστεύουμε τὰ λάθη τους διότι εἴμαστε κουρασμένοι καὶ δὲν ἔχουμε τὸ κουράγιο νὰ ἀσχοληθοῦμε μαζί τους ἢ διότι μένουμε ἀπογοητευμένοι, δὲν περιμένουμε κανένα καλὸ καὶ γι’ αὐτὸ δὲν κάνουμε τίποτε. Καταλαβαίνουν ἐπίσης ἂν φερόμαστε αὐστηρὰ ἀπὸ ἐκνευρισμὸ καὶ θυμὸ ἢ ἀπὸ ἐγωισμό, ἐξαιτίας τοῦ ὅτι μὲ τὴ συμπεριφορά τους μᾶς περιφρονοῦν ἢ μᾶς ντροπιάζουν. Ὅπως ἐπίσης καταλαβαίνουν πότε ἡ ἐπιείκειά μας δὲν φανερώνει ἀδυναμία καὶ κόπωση, ἀλλὰ δύναμη ποὺ κατανοεῖ τὴν ἀνθρώπινη ἀσθένεια καὶ θέλει νὰ δώσει θάρρος ἀμνηστεύοντας ἕνα λάθος, καὶ πότε ἡ αὐστηρότητά μας δὲν εἶναι ξέσπασμα ἀδυναμίας, ἀλλὰ ἔκφραση ἐνδιαφέροντος καὶ ἀπόδειξη φροντίδας μὲ πολλὴ καὶ εἰλικρινὴ ἀγάπη.

Μπορεῖ ἡ ἐπιείκεια νὰ μὴ χαλαρώνει αὐτὸν ποὺ ἔφταιξε, ἀλλὰ νὰ τὸν φιλοτιμεῖ καὶ νὰ αὐξάνει τὴ διάθεσή του γιὰ ἀγώνα. Καὶ ἡ αὐστηρότητα νὰ μὴν ἀπογοητεύει καὶ καθηλώνει στὸ κακό, ἀλλὰ νὰ ξυπνᾶ καὶ νὰ ὁδηγεῖ σὲ ἀποφάσεις καὶ σύντονες προσπάθειες γιὰ διόρθωση. Ἐπιείκεια καὶ αὐστηρότητα μποροῦν νὰ ὠφελοῦν ἐξίσου, ὅταν καὶ τὶς δύο συμπεριφορὲς τὶς ὑπαγορεύει ἡ ἀγάπη, τὴν ὁποία προπάντων ἔχουν ἀνάγκη τὰ παιδιά. Ὅταν αἰσθανθοῦν ὅτι ὑπάρχει ἀγάπη, δέχονται ἀδιαμαρτύρητα τὴν αὐστηρότητα καὶ μὲ αὐτοσυγκράτηση τὴν ἐπιείκεια καὶ πάντοτε ὠφελοῦνται, κερδίζουν ἀπὸ ὅλα καὶ εὐγνωμονοῦν.

Βέβαια, ὁ τρόπος τῆς παιδαγωγίας μας δὲν μπορεῖ νὰ εἶναι πάντοτε ὁ ἴδιος γιὰ ὅλα τὰ παιδιά, διότι ὅλα τὰ παιδιὰ δὲν εἶναι ἴδια. Τὸ καθένα εἶναι ἕνας τελείως διαφορετικὸς κόσμος. Ἄλλα εἶναι τὰ ἀγόρια, ἄλλα τὰ κορίτσια. Ἄλλα τὰ μικρὰ παιδιὰ καὶ ἄλλα τὰ μεγαλύτερα, μάλιστα ἐκεῖνα ποὺ προχωροῦν στὴν κρίσιμη ἡλικία τῆς ἐφηβείας. Διαφέρουν καὶ οἱ χαρακτῆρες τους, τὰ ἐνδιαφέροντά τους κ.λπ. Γι’ αὐτὸ τὴ συμπεριφορά μας πρέπει νὰ τὴ ρυθμίζει ἡ ψυχοσύνθεση, ἡ ἡλικία, ἡ δεκτικότητα, ἡ ἀνάγκη τοῦ κάθε παιδιοῦ. «Εἰδέναι πῶς δεῖ ὑμᾶς ἑνὶ ἑκάστῳ ἀποκρίνεσθαι», συμβουλεύει ὁ ἀπόστολος Παῦλος (Κολασ. δ΄ 6). Πρέπει νὰ γνωρίζουμε πῶς θὰ μιλήσουμε, πῶς θὰ φερθοῦμε στὸν καθένα.

Ποῦ θὰ χρησιμοποιήσουμε τὴν ἐπιείκεια, ποῦ θὰ προκρίνουμε τὴν αὐστηρότητα, πῶς καὶ πότε θὰ μιλήσουμε καὶ πότε θὰ σιωπήσουμε.

Νὰ λάβουμε ὑπόψη μας καὶ κάτι ἀκόμη: ὅταν τὰ παιδιά μας ἔξω ἀπὸ τὸ σπίτι δέχονται ἕναν καταιγισμὸ ἀρνητικῶν ἐντυπώσεων ποὺ τσακίζει τὰ φτερά τους, πρέπει νὰ στεκόμαστε μὲ κατανόηση κοντά τους. Τὸ λάθος νὰ τὸ δοῦμε μέσα στὴν ὅλη συνάφεια τῆς ζωῆς τους καὶ νὰ μὴ λησμονοῦμε τὴν ἀνάγκη τους πάντα νὰ τὰ ἐνθαρρύνουμε. Μὴν εἴμαστε ἀκριβοδίκαιοι ὑπερασπιστὲς κάποιων κανόνων ὀρθῆς συμπεριφορᾶς καὶ ἀνυποχώρητοι τιμητὲς κάθε ἐκτροπῆς, ἀλλὰ γονεῖς μὲ πολλὴ ὑπομονή, μὲ πατρικὴ ἀγάπη καὶ μητρικὴ στοργή.

Πηγή: Ο Σωτήρ

Ἡ ἀνάγκη τῆς ἐπικοινωνίας μὲ τὰ παιδιὰ

Προβλήματα τῆς σύγχρονης οἰκογένειας

Πολὺ μεγάλη βοήθεια στὴν ὀρθὴ ἀνάπτυξη, στὴ σωστὴ πορεία καὶ στὴν ψυχικὴ ἰσορροπία τῶν παιδιῶν, μπορεῖ νὰ δώσει ἡ ἐπικοινωνία μὲ τοὺς γονεῖς. Στὴν ἐποχή μας ὅμως αὐτὸ ποὺ τὸ ἔχουν μεγάλη ἀνάγκη τὰ παιδιά, δυστυχῶς πολὺ σπάνια τὸ βρίσκουν. Οἱ γονεῖς εἶναι συνήθως πολὺ ἀπασχολημένοι καὶ κουρασμένοι ἀπὸ τοὺς ἐξαντλητικοὺς ρυθμοὺς τῆς σύγχρονης ζωῆς καὶ δὲν βρίσκουν χρόνο γιὰ τὰ παιδιὰ ἢ καί, ἂν κάποτε βροῦν, δὲν ἔχουν τὸ κουράγιο νὰ ἀσχοληθοῦν μαζί τους.

Ὅμως τὰ παιδιὰ τὸ θέλουν, τὸ ζητοῦν, τὸ ἔχουν ἀνάγκη. Καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ πρῶτο ποὺ πρέπει νὰ καταλάβουμε: δὲν εἶναι εἶδος πολυτελείας, εἶναι εἶδος πρώτης ἀνάγκης γιὰ τὰ παιδιὰ ἡ ἐπικοινωνία μὲ τοὺς γονεῖς τους.

Τὸ φανερώνουν ἀπὸ τὴν πρώτη ἀρχὴ τῆς ζωῆς τους. Μὲ πόση λαχτάρα ἁπλώνουν τὰ μικρά τους χέρια τὰ βρέφη καὶ ζητοῦν τὴ μητρικὴ ἀγκαλιά! Μὲ πόση εὐχαρίστηση δέχονται τὰ χάδια τῆς μητέρας καὶ ἀκοῦν τὰ ἁπλὰ λόγια καὶ τὰ τραγούδια ποὺ τοὺς λέει! Πόσο δείχνουν νὰ χαίρονται καὶ αὐθόρμητα ξεσποῦν σὲ γέλια, ὅταν τὰ παίρνει στὰ χέρια του ὁ πατέρας καὶ παίζει μαζί τους! Καὶ ὅταν λίγο μεγαλώσουν, ὅταν πιὰ ἔχουν μάθει νὰ μιλοῦν, θέλουν νὰ διηγοῦνται τὶς ἐντυπώσεις τους, νὰ μιλοῦν γιὰ τὰ παιχνίδια τους, γιὰ τὶς ἐμπειρίες τους κατόπιν στὸ σχολεῖο, στὶς ἐκδρομές τους, γιὰ τὰ ἀστεῖα στὶς παρέες τους κ.λπ. Θέλουν νὰ ἀκοῦν ἱστορίες, νὰ μαθαίνουν νέα, νὰ συζητοῦν.

Στὴν ἐφηβεία ἡ ἀνάγκη γιὰ ἐπικοινωνία εἶναι ἀκόμη πιὸ μεγάλη καὶ πιὸ σημαντική, ἂν καὶ πολλὲς φορὲς δὲν θέλουν οἱ νέοι νὰ τὸ δείχνουν. Ὁ ἐγωισμὸς τῆς ἡλικίας τοὺς ἐμποδίζει νὰ φανερώνουν ὅτι ἔχουν ἀνάγκη τοὺς γονεῖς. Ὅμως σὲ στιγμὲς εἰλικρίνειας δὲν διστάζουν νὰ τὸ ὁμολογήσουν. «Νομίζω πὼς μόνο ὁ πατέρας μου μπορεῖ νὰ μὲ καταλάβει, ἀλλὰ δὲν μπορῶ νὰ συζητήσω μαζί του», ἔλεγε μὲ πόνο ἕνας ἔφηβος. «Πάντα εἶναι βιαστικός. Μοῦ ἀπαντάει μ᾽ ἕνα ναὶ ἢ ἕνα ὄχι, καὶ καταλαβαίνω ὅτι δὲν ἔχει χρόνο καὶ διάθεση γιὰ συζήτηση. Ὁ νοῦς του πάντα εἶναι κάπου ἀλλοῦ, στὶς δουλειές του. Δὲ λέω, αὐτὸς φέρνει τὰ χρήματα στὸ σπίτι. Ἔκανα κάποιες προσπάθειες νὰ μιλήσουμε, ἀλλὰ ἀπέτυχαν...».

Καὶ ἕνας ἄλλος: «Ὁ πατέρας μου εἶναι καλὸς ἄνθρωπος, ἀλλὰ ὄχι καλὸς πατέρας. Ἔχει τόσες δουλειὲς καὶ ἀπασχολήσεις, ποὺ δὲν προλαβαίνουμε νὰ τὸν δοῦμε».

Φανερώνουν αὐτὰ τὴν ἀνάγκη τῶν παιδιῶν γιὰ ἐπικοινωνία μὲ τοὺς γονεῖς τους.

Θὰ διατυπώσουμε στὴ συνέχεια μερικὲς προτάσεις βοηθητικὲς γιὰ ἀνάπτυξη μιᾶς ἀποτελεσματικῆς ἐπικοινωνίας μὲ τὰ παιδιά μας.

Τὸ πρῶτο εἶναι νὰ ἀντιμετωπίσουμε ὑπεύθυνα καὶ σοβαρὰ τὴν ἀνάγκη τῶν παιδιῶν γιὰ ἐπικοινωνία. Νὰ μὴ λογαριάσουμε τὸν κόπο ποὺ συνεπάγεται ἡ ἐνασχόληση μὲ τὰ προβλήματα, τὶς ἀπορίες, τὶς ἀγωνίες τῶν παιδιῶν μας. Ἡ ἀγάπη ξεπερνᾶ ὅλους τοὺς κόπους. Πρέπει νὰ μᾶς συγκινεῖ τὸ μεγαλεῖο ἑνὸς τέτοιου ἔργου. Νὰ μὴν κοιτᾶμε τὴ δική μας ἄνεση. Δὲν εἶναι λύση νὰ δίνουμε μιὰ τηλεόραση ἢ ἕναν ἠλεκτρονικὸ ὑπολογιστὴ νὰ ἀσχολοῦνται τὰ παιδιά, γιὰ νὰ μᾶς ἀφήνουν ἥσυχους. Δὲν μποροῦμε νὰ ἡσυχάζουμε, ὅταν τὰ παιδιὰ εἶναι κολλημένα σὲ κάποια ὀθόνη, χάνουν τὶς ὧρες τους ἐκεῖ καὶ τρέφονται συχνὰ μὲ τὰ ἄθλια ὑποπροϊόντα τοῦ ἠλεκτρονικοῦ ὑποκόσμου.

Στὴν ἐπικοινωνία μας μὲ τὰ παιδιὰ δὲν πρέπει νὰ εἴμαστε βιαστικοί. Πολλὲς φορὲς τὰ παιδιὰ θέλουν νὰ ποῦν κάτι βαθύτερο ποὺ τὰ ἀπασχολεῖ, ἀλλὰ διστάζουν. Εἶναι βοηθητικὸ νὰ δημιουργήσουμε πρῶτα μιὰ ἀτμόσφαιρα ποὺ νὰ εἰρηνεύει τὴν ψυχή τους, ἕνα κλίμα ἐμπιστοσύνης, νὰ ἀντιληφθοῦν ὅτι τὰ ἀντιμετωπίζουμε μὲ πολλὴ σοβαρότητα, χωρὶς βιασύνη, ὅτι ἔχουμε διάθεση νὰ τὰ ἀκούσουμε. Διαφορετικά, κλείνονται στὸν ἑαυτό τους καὶ μὲ πόνο βαθὺ καὶ ἀπογοήτευση διαπιστώνουν: «Δὲν γίνεται τίποτε. Δὲν μπορεῖς νὰ μιλήσεις στὸ μπαμπά. Δὲν δείχνει ἐμπιστοσύνη. Ὅλο μᾶς ὑποπτεύεται, μᾶς ἀμφισβητεῖ. Εἰρωνεύεται, εἶναι πάντα ἐλεγκτικὸς καὶ ἀπορριπτικός. Δὲν γίνεται. Εἶναι ἀδύνατο νὰ συζητήσεις μαζί του. Μπορεῖ νὰ εἶναι πολὺ καλὸς στὴ δουλειά του. Δὲν μᾶς στερεῖ τίποτε. Κοντά του τὰ ἔχουμε ὅλα. Ὄχι ὅμως ἐκεῖνον...».

Εἶναι ἀνάγκη νὰ σπουδάζουμε τὸν κόσμο τῶν παιδιῶν, νὰ τὸν καταλαβαίνουμε, νὰ μαθαίνουμε τὴ γλώσσα τους γιὰ νὰ ἐπικοινωνοῦμε. Δὲν μπορεῖ νὰ λένε τὰ παιδιά, αὐτὸ ποὺ κάποια μαθήτρια τοῦ Γυμνασίου ἔλεγε μὲ πόνο: «Οἱ γονεῖς δὲν μὲ καταλαβαίνουν. Ἡ γάτα μου μὲ καταλαβαίνει καλύτερα. Καὶ γιʼ αὐτὸ στὴ γάτα μου τὰ λέω. Καὶ ἐκείνη, ὅταν εἶμαι λυπημένη, ἔρχεται καὶ μοῦ γλείφει τὸ χέρι. Καὶ ὅταν εἶμαι χαρούμενη, κάνει παιχνίδια γύρω μου»!

Στὴν ἐπικοινωνία μὲ τὰ παιδιὰ πρέπει νὰ εἴμαστε εἰλικρινεῖς. Εἶναι μεγάλη ἡ δύναμη τῆς ἀλήθειας στὴν ἀγωγή τους. Μπορεῖ νὰ μᾶς ρωτοῦν γιὰ λεπτὰ ζητήματα, νὰ ἔχουν δύσκολες θεολογικὲς ἀπορίες. Δὲν εἶναι σωστὸ νὰ τὰ ἀποφεύγουμε ἢ νὰ τὰ ἀντιμετωπίζουμε πρόχειρα, βιαστικὰ καὶ μὲ ἐπιπολαιότητα. Δὲν μποροῦμε νὰ λέμε στὸ μικρὸ παιδί: «Ἂν δὲν κάνεις τὴν προσευχή σου, ὁ Χριστὸς καὶ ὁ ἄγγελός σου δὲν θὰ ἔλθουν στὸ πλευρό σου», διότι αὐτὸ δὲν εἶναι ἀληθινό. Εἶναι καλύτερο νὰ ποῦμε: «Ὁ Χριστὸς καὶ ὁ ἄγγελός σου πάντα κοντά σου στέκονται καὶ εἶναι πολὺ ὡραῖο νὰ μάθεις νὰ τοὺς μιλᾶς».

Μὴ λησμονοῦμε καὶ κάτι ἀκόμη· μὲ τὰ παιδιὰ κάποτε μποροῦμε νὰ ἐπικοινωνοῦμε χωρὶς λόγια. Ὅπως ἕνας πατέρας ποὺ ἡ κόρη του, στὰ χρόνια τῆς ἐφηβείας, ἔκανε τὰ λάθη τῆς ἡλικίας, καὶ κανεὶς ἀπʼ ὅσους ἤθελαν σωστὰ νὰ τὴ συμβουλεύσουν, δὲν τὰ κατάφερνε. Συγκλονίσθηκε ὅμως ἐκείνη, ὅταν κάποτε τὴν πῆρε ὁ πατέρας, κάθισε κοντά της, δὲν τῆς εἶπε τίποτε καὶ μόνο ἔκλαιγε. Καὶ ἕνας ἄσωτος νέος ὁμολογοῦσε μετὰ τὴν ἐπιστροφή του ὅτι ἐκεῖνο ποὺ τὸν συγκλόνιζε πιὸ πολὺ στὰ χρόνια τῆς ἀποστασίας του ἦταν τὸ βλέμμα τοῦ πατέρα, καθὼς τὸν περίμενε πονεμένος, ὑπομονητικὸς καὶ ἀμίλητος, νὰ τοῦ ἀνοίξει τὴν πόρτα, ὅταν ἐκεῖνος ἐπέστρεφε ἀργὰ τὴ νύχτα ἀπὸ τὰ ἁμαρτωλὰ ξενύχτια του.

Κάποτε τὰ δάκρυα καὶ ἡ σιωπὴ μιλοῦν πιὸ πολὺ ἀπὸ τὰ λόγια. Γιατὶ αὐτὰ ἐκφράζουν μιὰ ἀγάπη πιὸ ἀληθινή, καὶ ὅλοι μας, καὶ πιὸ πολὺ τὰ παιδιά μας, ἔχουμε ἀνάγκη ἀπὸ αὐτὴ τὴν ἀγάπη ποὺ μετακινεῖ βουνὰ καὶ ἀλλάζει τὶς καρδιὲς τῶν ἀνθρώπων.

Πηγή: Ο Σωτήρ